CZYSTE PŁYWANIE – WODY NA PŁYWALNIACH W ŚWIETLE PRAWA


Mimo, iż sezon zimowy nie sprzyja wizytom na kąpieliskach, to baseny kryte cieszą się w tym okresie niesłabnącą popularnością. Baseny przyszkolne, sportowe, aquaparki – jako miejsca, z których korzystają ludzie w każdym wieku i ze względu na fakt sprzyjających warunków do rozwoju mikrobiologicznego – podlegają specjalnym przepisom, a konkretnie Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 9.11.2015 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach (Dz. U. z 2015 r. poz. 2016). Rozporządzenie to, po ponad 12 latach braku legislacji w tym zakresie, uregulowało ostatecznie kwestie higieny wody basenowej, jednak nie bez problemów natury interpretacyjnej.

Zakres rozporządzenia:

Pierwszym istotnym punktem jest fakt, iż rozporządzenie to nie obejmuje pływalni, w których niecki basenowe są napełniane wodami o właściwościach leczniczych. Takie obiekty podlegają pod dwa inne przepisy, tj. art. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2015 r. poz. 196, 1272 i 1505) oraz przepisy wydane na podstawie art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2012 r. poz. 651 i 742 oraz z 2015 r. poz. 1844). Wynika to z faktu, iż wody uzdrowiskowe charakteryzują się niejednokrotnie innym składem i własnościami oraz inną metodą poboru niż przy klasycznych wodach basenowych.

Rozporządzenie z dnia 9 listopada 2015 r. wynika z ustawowego upoważnienia dla Ministra Zdrowia zawartego w art. 11 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych (Dz. U. Nr 208, poz. 1240 z późn. zm.). Opisuje ono wymagania, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach, częstotliwość próbkowania wody, metody analiz i sposób oceny czy woda na pływalniach odpowiada wymaganym warunkom. Opisano również metody informowania ludności o stanie wody.

Sam temat poboru próbek wody jest zawarty w wytycznych Głównego Inspektoratu Sanitarnego w sprawie wymagań jakości wody oraz warunków sanitarno-higienicznych na pływalniach, ogłoszonych w Warszawie w październiku 2014 r. Wytyczne te opisują wymagania sanitarno-higieniczne na pływalniach, wskazania co do mikrobiologicznej jakości wody na pływalniach, pływalniach z hydromasażem i innych urządzeniach do rekreacji wodnej, a także pobieranie próbek wody do badań mikrobiologicznych z pływalni oraz urządzeń związanych z uzdatnianiem wody. Opisują też postępowanie w przypadku wykrycia ponadnormatywnego skażenia mikrobiologicznego wody na pływalniach i urządzeniach rekreacji wodnej. Wytyczne te, jako niemające charakteru normatywnego, należy traktować jako praktyczne wskazówki dotyczące prowadzenia badań jakości wody na pływalni.

Przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia stosuje się do pływalni, w których niecki basenowe wraz z wewnętrznym systemem cyrkulacji i uzdatniania wody basenowej są napełniane: wodami słodkimi, tj. wodami powierzchniowymi lub podziemnymi spełniającymi wymagania określone w przepisach dla wody do spożycia; wodami słonymi, w tym morskimi i solankowymi zawierającymi od 5 g/l do 15 g/l składników mineralnych (głównie chlorków), a także wodami termalnymi, tj. wodami podziemnymi, które na wypływie z ujęcia mają temperaturę nie mniejszą niż 20°C (z wyłączeniem wód pochodzących z odwadniania wyrobisk górniczych). Tym samym przepisy te są obowiązujące dla większości pływalni w kraju.

Poza standardowymi wymogami co do opisu sposobu pobierania próbek, rozporządzenie nakazuje monitorowanie co maksimum 4 godziny pH wody, potencjału redox, stężenia chloru wolnego i temperatury wody, zaś raz na dobę – chloru związanego. Jest to o tyle istotne, że badania te należy przeprowadzać natychmiastowo po pobraniu próbki, gdyż parametry takie jak chlor wolny mają tendencje do spadku w czasie przechowywania próbki. Ponadto przepis nie reguluje sytuacji, gdy nie stosuje się chlorowania wody, a jedynie ozonowanie, co ma już miejsce w wybranych obiektach.

Mikrobiologicznie, woda basenowa ma być pozbawiona mikroorganizmów takich jak: Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, gronkowce koagulazododatnie czy Legionella sp. (która może być obecna w wodzie w natryskach), zaś ogólna liczba drobnoustrojów po hodowli w 36±2ºC po 48 h w 1 ml wody nie może przekraczać 20 na wlocie wody do niecki i 100 w samych nieckach.

W rozporządzeniu narzucono też parametry fizykochemiczne i mikrobiologiczne wód w nieckach do płukania stóp, jak i częstotliwości pobierania próbek do analiz mikrobiologicznych i szerokich analiz chemicznych. W przypadku przekroczenia liczności Legionella sp. w wodzie natryskowej, rozporządzenie narzuca zwiększenie częstości pobierania próbek, w celu zapewnienia poprawności procesu dezynfekcji instalacji natryskowych.

Wspomniane przepisy stanowią pożądaną zmianę wobec wcześniejszej sytuacji braku kontroli tego typu obiektów. Wątpliwości nie budzą narzucone parametry do pomiaru ani sposób i częstość próbkowania i analiz, i z pewnością rozporządzenie to wpływa korzystnie na stan sanitarny polskich pływalni.