NOWE ROZPORZĄDZENIE DOTYCZĄCE SUPLEMENTÓW DIETY


W lutym br. światło dzienne ujrzał raport Naczelnej Izby Kontroli dotyczący suplementów diety. Publikacja ta przedstawia sytuację rynkową, prawną i higieniczną tych jakże popularnych wyrobów „pogranicza” – prawnie definiowanych jako żywność, ale często reklamowanych jako produkty lecznicze, czyli dla kupującego – leki. Obraz rynku suplementów w Polsce przedstawiony w tym dokumencie jest zaskakujący, szczególnie, że często wyroby te znajdujemy na półkach aptek.

Suplementy diety, z punktu widzenia prawa: środki spożywcze, które mają uzupełniać normalną dietę, są skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych i innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny [1]. Definicja ta w reklamach jest często naciągana – dla danego wyrobu sugeruje się istnienie efektu leczniczego, jedynie drobnym drukiem zaznaczając, że nie jest to lek i nie zastępuje terapii. Z drugiej strony wyroby te, jako żywność, objęte są normami sanitarnymi i bezpieczeństwa dla tej klasy produktów, które są znacznie niższe niż dla farmaceutyków. Fakt, że są one żywnością, powoduje również, iż nie trzeba ich badać pod kątem działania leczniczego – do wprowadzenia na rynek wystarczy tylko zgłoszenie do Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Ich łatwa dostępność i niska (w porównaniu z lekami) cena powodują, iż rynek ten rozwija się dynamicznie i co rusz pojawiają się na nim nowe produkty.

Naczelna Izba Kontroli w swoim raporcie [2] analizuje dogłębnie rynek i wybrane, istniejące na nim produkty, jak i uwarunkowania prawne kierujące obrotem suplementami. Dla przeciętnego konsumenta lub dla dystrybutora takich preparatów wnioski płynące z raportu mogą być przerażające. W suplementach diety często mamy do czynienia z zafałszowaniami (zastosowaniem zamiennika substancji aktywnej lub jej brak), skażeniami chemicznymi (metale, pestycydy), zaniżeniem ilości substancji względem ilości dającej efekt terapeutyczny (mimo deklaracji istnienia takiego efektu) czy też ze skażeniami mikrobiologicznymi (szczególnie w przypadku probiotyków). Z punktu widzenia nauki sytuacja ta nie zaskakuje – już kilka lat temu podobne badania zostały przeprowadzone w USA, gdzie uzyskano podobne wnioski [3, 4].

Międzynarodowa organizacja IADSA [5] w swoich ogólnodostępnych publikacjach od lat zajmuje się zagadnieniami bezpieczeństwa i stosowania suplementów diety. Problematyczną kwestią jest fakt, iż nie ma globalnych wytycznych dotyczących tych środków, a tym samym zapewnienie bezpieczeństwa suplementu dla konsumenta zależy jedynie od producenta, i to on określa zakres analiz.

Sytuację tę ma zmienić wprowadzone 2 czerwca 2017 roku nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety [6]. Narzuca ono minimalną zawartość składników odżywczych w suplemencie, zaostrza normy sanitarne i zmienia reguły znakowania suplementów diety. Niestety, ze względu na fakt, iż wyprodukowane przed tą datą preparaty nie podlegają obowiązkowi wycofania z rynku, na skutki działania tej ustawy musimy jeszcze poczekać.

Firma JARS od lat współpracuje z producentami suplementów, a w toku prowadzonych przez nią analiz, opracowała szeroki zakres metod mających zastosowanie dla tych jakże specyficznych preparatów. Chętnie szkolimy aktualnych i przyszłych technologów i producentów, służymy doradztwem w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa wyrobu i jesteśmy gotowi odpowiedzieć na najbardziej nietypowe pytania. Jesteśmy w stanie zapewnić Państwu pełną analitykę wyrobu, opakowania, warunków przechowywania, jak i potencjalnych i istniejących zagrożeń produktu, a tym samym dbać o zdrowie jego konsumentów.


[1] Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 lutego 2005 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia. Dz.U. 2005, nr 31, poz. 265.
[2] https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-dopuszczaniu-do-obrotu-suplementow-diety.html
[3] Newmaster i in. DNA barcoding detects contamination and substitution in North American herbal products BMC Medicine 2013, 11:222
[4] Saper i in. Lead, Mercury, and Arsenic in US- and Indian-Manufactured Ayurvedic Medicines Sold via the Internet JAMA. 2008 August 27; 300(8): 915–923.
[5] International Alliance of Dietary/Food Supplement Associations http://www.iadsa.org/
[6] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 kwietnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z 18 maja 2017 r. poz. 979