PFAS – toksyczne związki, które mogą migrować z opakowań żywności

PFAS (perfluoroalkylated substances) to produkowane przemysłowo związki, które są w użyciu od połowy XX wieku. Głównymi z nich są PFOS (perfluorooctane sulfonate) oraz PFOA (perfluorooctanoic acid). Ze względu na swoje właściwości takie jak odporność na wodę i tłuszcz są używane m.in. przy produkcji tkanin, skór, wosków podłogowych czy papieru śniadaniowego. W 2009 roku PFAS zostały wpisane na listę trwałych zanieczyszczeń organicznych ze względu na ich wszechobecność, bioakumulatywność i toksyczność.

Jak się okazuje związki te mogą znaleźć się w jedzeniu dzięki migracji z opakowań. FDA (Federalna Agencja Żywności i Leków) donosi, że jest to możliwe, a prawdopodobieństwo staje się wyższe, jeśli pakowane jedzenie jest tłuste. Istnieją również inne badania potwierdzające te tezę. Jedne z nich przeprowadziło EWG. W badaniu sprawdzali migrację PFAS z różnych opakowań produktów na wynos typu fast-food. Związki fluorowane znajdowały się w 40% badanych próbek. Były to m.in. opakowania kanapek, pizzy, smażonego kurczaka czy ciastek. W 2009 roku EPA (Agencja Ochrony Środowiska) badała ilość PFOS w różnych produktach. Jednym z nich był papier przeznaczony do kontaktu z żywnością. Maksymalne stężenie jakie udało się wykryć wynosiło 4,64 mg/g produktu. Oprócz tego potwierdzono obecność omawianych związków w dywanach i środkach do ich konserwacji, ubraniach, tapicerkach, woskach, uszczelniaczach, niciach dentystycznych, a także naczyniach teflonowych używanych do gotowania.

Narażenie na obecność tych związków może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Jeśli kobieta w ciąży jest narażona na spożywanie PFAS to dziecko może urodzić się z niedowagą. Istnieje również prawdopodobieństwo wystąpienia nadciśnienia indukowanego ciążą, a także stanu przedrzucawkowego. Związki fluorowane mogą również zmniejszać skuteczność szczepionek. Zwiększają ryzyko wystąpienia raka, uszkodzeń wątroby, chorób tarczycy i mogą wywoływać zaburzenia endokrynologiczne.

Jak więc widać zagrożenie jest realne i wszechobecne. W związku z tym EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) zaproponował, aby ponownie ocenić ryzyko związane z obecnością tych chemikaliów w środowisku, a w szczególności w pożywieniu. W planach jest zrewidowanie dopuszczalnego spożycia oraz zbadanie wpływu innych fluorowanych związku poza PFOS i PFOA, a także zbadanie potencjalnych efektów synergistycznych.